Karadelik

Kara Delik Nedir? Nasıl Oluşurlar?

BURAK MEHEL 08 Ara 2018 Bilim 69  1

Başlarken kara deliğin en net tanımını yapalım, Kara Delik; uzayda bulunduğu bilinen ve ışığın dahi buraya girmekten kaçamadığı aşırı yüksek bir çekim gücüne sahip olan kozmik gökcismidir. Neden kara delik diye biliniyor diye sorarsanız? Einstein’in genel görelik kuramına göre kara delikler etrafa ışık saçmadığı için kara (siyah) olarak adlandırılır.

Kara Delikler Nasıl Oluşur?

Kara deliklerin belirli bir büyüklüğü yoktur ama sınıflandırılmış olarak 3 çeşit kara delik olduğu söyleniyor. Kara deliğin kapladığı alan onun türünü belirler. En küçük kütleye sahip olan kara deliklere ilksel karadelik adı veriliyor. Gökbilimciler, ilksel kara deliklerin atom kadar küçük olduğunu fakat aynı zamanda bir dağ kadar çekim gücüne sahip olduğunu söylerler.
Şimdi soruyorsunuz en yaygın kara delik türü ne? bunun cevabı yıldızsal kara deliktir. Yıldızsal kara delikler orta büyüklükte olup büyüklüğünü şöyle açıklayabiliriz; Güneş’in kütlesinden 20 kat daha büyük ve hemen hemen 16 km çapındadır. Samanyolu’nda bu tür kara deliklerden sadece 1 tane yoktur.

Oluşum Süreçleri Nasıldır?

İlksel kara deliklerin, Big Bang (Büyük Patlama) zamanında oluştuğu söyleniyor.
Yıldızsal Kara delikler ise; fazlaca büyüklükte bir yıldızın kendi merkezine doğru patlayamasıyla oluşur.
Süper Kütleli kara delikler ise ; gökbilimciler bu kara deliklerin bulundukları galaksinin oluşum süreciyle aynı zamanda oluştuğunu düşünüyor. Büyüklüğü ve kütlesi bulunduğu galaksiye göre değişkenlik gösteriyor.

Kara Delikler Karanlık olduğuna göre Gökbilimciler Bunların Var Olduklarını Nasıl Biliyorlar?

Sahip oldukları çekim gücünden dolayı kara deliklerin görülmesi imkansızdır neden diye sorarsanız bu çekim gücü ışığı da merkezine doğru çekerek yok etmektedir. Fakat gök bilimciler, kara deliklerin etrafında bulunan yıldızlara uygulanan çekim kuvvetini gözlemleyebiliyorlar. Bir yıldız galakside belli bir noktada dönüp duruyorsa gök bilimciler için orada kara delik olduğunu anlamak pek zor olmuyor.

Bir kara deliğin çekimi bazen yıldızların dışındaki gazları çekebilecek kadar güçlü olabilir ve etrafında birikim halkası (İng. accretion disk) denilen bir halka büyütür. Birikim halkasındaki gaz, kara delik içerisine doğru spiral (sarmal) yaptıkça, gaz çok yüksek sıcaklıklara ısınır ve bütün yönlerde X-ray ışını yayar. NASA teleskopları X-ray ışınının ölçümünü yaparlar. Astronomlar bu bilgiyi kara deliğin özellikleri hakkında bilgi elde etmek için kullanırlar.

Bir Kara Delik Dünya’yı Yutabilir mi?

Kara deliklerin evrende başı boş dolaşması gibi bir olay asla yoktur. Bu sebeple evrende bulunan gezegenleride rastgele bir şekilde yutamazlar. Kara delikler uzayda ki diğer nesneler gibi çekim yasalarını takip ederler. Bir kara deliğin dünyayı etkilemesi için güneşe çok yakın olması gerekiyor fakat bu durum imkansızdır.

Güneş ile kütlesi aynı olan bir karadelik güneş ile yer değişirse, dünya yine bundan etkilenmezdi. Kütlesi güneşle aynı olan bir kara deliğin çekim gücü güneşten pek farklı olmazdı. Bu durumda güneşin etrafında dönen gezegenler aynı şekilde kara deliğin etrafına dönüyor olurlardı.

Mars
Mars ve Dünya Arasındaki Benzerlikler!
Tuz Lambası
Tuz Lambasının Faydaları Nelerdir?
Geminid Meteor Yağmuru
Geminid Meteor Yağmuru Nedir? Ne Zaman Gerçekleşecek?
gezegenler
En Küçük Gezegen Hangisidir?


Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir